Een monumentaal pand verbouwen of verduurzamen is geen makkelijke opgave. Helemaal ingewikkeld wordt het wanneer je een monument transformeert tot kantoorpand, er een gedeelte nieuwbouw tegenaan zet én ook nog eens een stevige duurzaamheidsambitie hebt. Dat is de opgave waar diverse Oosterhoff-werkmaatschappijen met succes aan hebben gewerkt bij het hoofdkantoor van dsm-firmenich in Maastricht. Bert Gilissen, die namens Huygen verantwoordelijk was voor de klimaatinstallaties, blikt terug op dit bijzondere project, dat in 2024 werd opgeleverd.

Duurzaamheidsdoelstellingen

Huygen was bij het transformatieproject betrokken als installatieadviseur. “We moesten voldoen aan heel veel uitgangspunten,” vertelt Bert. “Meest bijzonder was de Paris Proof-doelstelling – dat maakte dit project tot het eerste monumentale Paris Proof pand van Nederland. Daarnaast speelde uiteraard het Bouwbesluit een rol, omdat het bestaande pand deels monumentaal is. En naast de eisen van dsm-firmenich speelde ook ontwikkelaar EDGE een belangrijke rol: zij gingen voor BREEAM Outstanding en WELL Platinum. Het was best een uitdaging om al die eisen en wensen te laten matchen – wij speelden daar dan ook, samen met DGMR, een sturende rol in.”

De belangrijkste keuze in het behalen van die duurzaamheidsdoelstellingen was om van het gas af te gaan. “Ook is gekozen om een grote hoeveelheid PV-panelen te plaatsen, deels geïntegreerd in de beglazing: de bedoeling was dat 1100 m² aan panelen 260.000 kWh zou opwekken.”

Energiezuinig

De bestaande bouw bestond, naast de monumentale ambachtsschool, onder meer uit een parkeergarage die werd behouden. “Daar zijn 80 laadplekken in gekomen voor elektrische voertuigen. En als je helemaal voor elektrisch gaat, denk je automatisch ook aan warmtepompen – zeker omdat een WKO te risicovol bleek gezien de lokale bodemgesteldheid.”

De eisen op het gebied van energiezuinigheid werden gehaald dankzij de vele PV-panelen en een energiezuinig installatieconcept. “Zo hebben we niet alleen aan de BENG-eisen voldaan, maar ook aan de nog strengere Paris Proof normen, die ook gebruiksenergie meerekenen van bijvoorbeeld koffiezetautomaten en kopieerapparaten. We hebben elk plekje benut om PV-panelen te plaatsen – zelfs op de noordgevel.”

Gebruikerscomfort

Ook op het gebied van comfort voor de gebruikers was het project baanbrekend. “WELL gaat uit van een eis van 50 kuub per uur per persoon ventileren. Om de eis BREEAM Outstanding te behalen in dit project was de eis zelfs 60 kuub – dan praat je over heel veel lucht. In combinatie met de all-air installatie voor verwarmen en koelen was dat een behoorlijke uitdaging. Om aan alle eisen op dat gebied te voldoen, hebben we in het monument aanvullend gekozen voor wandverwarming en wandkoeling aan de binnenkant van de zuidgevel. De uitdaging zat hem toen vooral in het selecteren van de juiste roosters om aan de comforteisen van nu te voldoen op het gebied van tocht, temperatuur, geluid en verlichting.”

Ook op het gebied van water waren er de nodige uitdagingen. “Bij het sanitair wilde men besparen op drinkwater, dus per spoelbeurt werd een zeer lage eis neergelegd van 4 liter per keer. En voor het tapwater werd de grens gesteld bij 3 liter per minuut, de helft van wat gebruikelijk is. Wederom stevige eisen dus, maar we hebben het wel voor elkaar gekregen.”

Strakke planning

Het monumentale karakter en de locatie van het pand zorgden nog voor extra uitdagingen. “Met al die warmtepompen op het dak moet je ook letten op het geluid dat die produceren – het pand ligt midden in een woonwijk, met warmtepompen die soms slechts 10 meter van slaapkamerramen staan. En omdat het gebouw op een bestaande fundering staat, mogen de installaties maar een beperkt gewicht hebben.”

Ook de strakke planning was een factor: in vierenhalf jaar was het hele project voltooid – van het eerste idee eind 2019 tot de opening door koningin Máxima op 30 mei 2024.

Een bijzonder project dus, waar Bert trots op terugkijkt. “Voor mij was het de eerste keer dat ik met BREEAM en WELL werkte – een behoorlijke uitdaging om alle vakgebieden op één lijn te krijgen om de diverse uitgangspunten te behalen. Uiteindelijk is het ons gelukt en heeft dsm-firmenich gekregen wat ze willen. En wij als technici mogen ook tevreden zijn: we hebben de kwaliteit behaald die we aan de voorkant bedacht hadden.”